پایان انتظار برای پیوند
گام بلند دانشمندان برای نجات بیماران کلیوی
محققان موفق شدند کلیهای آزمایشگاهی تولید کنند که از نظر گروه خونی میتواند با اغلب بیماران سازگار باشد.
پیوند کلیه سالهاست با یک مانع بزرگ روبهروست: ناسازگاری گروههای خونی دهنده و گیرنده. اکنون پژوهشی مشترک از دانشمندان کانادا و چین، امید تازهای برای عبور از این مانع ایجاد کرده است.
به گزارش همشهریآنلاین به نقل از ساینسآلرت، در این تحقیق که نتایج آن بهتازگی در نشریه Nature Biomedical Engineering منتشر شده، محققان از کلیهای موسوم به «کلیه جهانی» رونمایی کردهاند که بهطور نظری میتواند برای بیماران با هر گروه خونی قابل استفاده باشد؛ دستاوردی که در صورت تأیید نهایی، میتواند صفهای طولانی انتظار برای پیوند کلیه را کوتاهتر کرده و جان هزاران بیمار را نجات دهد.
ناسازگاری گروه خونی، سد راه پیوند
در حال حاضر روند پیوند کلیه به این صورت است که بیماران دارای گروه خونی O باید منتظر کلیهای با همان گروه خونی بمانند؛ انتظاری که اغلب سالها طول میکشد. این در حالی است که بیش از نیمی از افراد در فهرستهای انتظار پیوند، گروه خونی O دارند و کمبود این نوع کلیه به مرگ روزانه دهها بیمار منجر میشود. فقط در ایالات متحده، بهطور میانگین هر روز ۱۱ فرد در انتظار پیوند کلیه جان خود را از دست میدهند. اما به نظر میرسد پژوهش جدید راهحلی مناسب برای این مشکل پیش روی پزشکان قرار میدهد.
دانشمندان توانستهاند با استفاده از آنزیمهای ویژه، کلیهای با گروه خونی A را به حالتی مشابه گروه خونی O تبدیل کنند. این آنزیمها مانند «قیچیهای مولکولی» عمل کرده و قندها یا آنتیژنهایی را که سیستم ایمنی بدن آنها را بهعنوان نشانگر گروه خونی A شناسایی میکند، از سطح کلیه حذف میکنند. به این ترتیب، کلیه به عضوی «خنثی» تبدیل میشود که سیستم ایمنی احتمال کمتری دارد آن را پس بزند.
آزمایش روی مدل انسانی
این کلیه اصلاحشده بهطور آزمایشی در بدن یک فرد دچار مرگ مغزی پیوند زده شد؛ اقدامی که با رضایت خانواده او انجام گرفت. کلیه برای چند روز عملکرد قابل قبولی داشت و اگرچه پس از روز سوم نشانههایی از بازگشت ویژگیهای گروه خونی A مشاهده شد، واکنش ایمنی بدن بسیار خفیفتر از حد انتظار بود و حتی شواهدی از تلاش بدن برای «تحمل» این عضو جدید دیده شد.
به گفته استیون ویترز، بیوشیمیدان دانشگاه بریتیش کلمبیا، این نخستین بار است که چنین فناوریای در یک مدل انسانی آزمایش میشود و نتایج آن بینش ارزشمندی برای بهبود نتایج بلندمدت پیوند فراهم میکند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که چالشهای علمی و بالینی متعددی باقی مانده و هنوز نمیتوان زمان دقیقی برای آغاز آزمایشهای گسترده انسانی تعیین کرد.
در کنار تلاشهای دیگر مانند استفاده از کلیه خوک یا توسعه پادتنهای جدید، «کلیه جهانی» میتواند دامنه سازگاری میان دهنده و گیرنده را بهطور چشمگیری افزایش دهد. اگر این مسیر با موفقیت ادامه یابد، پزشکی پیوند ممکن است وارد عصری تازه شود؛ عصری که در آن گروه خونی، دیگر مانعی تعیینکننده برای نجات جان بیماران نباشد.
