راهبرد دفاعی ترامپ؛ پایان نظم مبتنی بر قواعد؟
دکترین مونرو در لباس ترامپ
راهبرد دفاع ملی جدید پنتاگون، بازتابی روشن از چرخش سیاست امنیتی آمریکا در دوران ترامپ است؛ سندی که با بیاعتنایی به نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد، بر «اول آمریکا»، دفاع از سرزمین مادری و برتری نظامی در نیمکره غربی تأکید دارد. این راهبرد، تهدید چین را نسبت به گذشته کمرنگتر ترسیم میکند، نامی از تایوان نمیبرد و مسئولیت مهار روسیه، ایران و کره شمالی را عمدتاً به متحدان منطقهای واگذار میکند؛ رویکردی که نگرانی متحدان آمریکا درباره قابلاعتمادبودن واشنگتن را تشدید کرده است.
فرارو- جان هالتی وانگر، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل نشریه فارن پالیسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه فارن پالیسی، «راهبرد دفاع ملی» جدید پنتاگون که پس از ماهها تأخیر، بیسروصدا در جمعه گذشته منتشر شد، سندی متفاوت، بحثبرانگیز و خارج از چارچوبهای مرسوم به شمار میرود. این سند با توصیف «نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد» بهعنوان نوعی «انتزاع خیالپردازانه» آغاز میشود؛ برداشتی که بازتاب مستقیمی از موضع اخیر دونالد ترامپ است، آنجا که اعلام کرده «نیازی به حقوق بینالملل» ندارد. این راهبرد، دریچهای تازه به نگاه نامتعارف دولت ترامپ در حوزه دفاعی میگشاید و نشان میدهد کاخ سفید تا چه اندازه مصمم است ایالات متحده را از سیاستها و هنجارهای تثبیتشده گذشته فاصله دهد.
پنتاگون در خدمت «اول آمریکا»
برخلاف لحن و محتوای نسخههای پیشین، «راهبرد دفاع ملی» تازه بار دیگر بر فلسفه «اول آمریکا»ی رئیسجمهور تأکید میکند؛ بهگونهای که میتوان آن را با یکی از سخنرانیهای انتخاباتی ترامپ اشتباه گرفت. این سند با انتقادهای مکرر از دولتهای پیشین، آنها را به نادیدهگرفتن منافع ملی آمریکا متهم میکند و در مقابل، دفاع از خاک ایالات متحده و نیمکره غربی را در اولویتی بالاتر از موضوعاتی مانند مهار چین قرار میدهد. در عین حال، متن سند سرشار از ستایش از ترامپ است و تصاویر متعددی از او و پیت هگست، وزیر دفاع را در خود جای داده است.
در بخشی از این سند آمده است: «دونالد ترامپ با شجاعت، آمریکاییها را در اولویت قرار میدهد تا آمریکا را بار دیگر واقعاً عظمت ببخشد.» نکته قابلتوجه آنکه انتشار این راهبرد همزمان با هفتهای بود که در جریان تشدید برخوردهای فدرال با مهاجرت، یک شهروند آمریکایی در مینیاپولیس به ضرب گلوله مأموران کشته شد. این سند همچنین در نشانهای آشکار از جایگاه محوری موضوع مهاجرت در دستور کار ترامپ، امنیت مرزها را بهعنوان هدفی حیاتی برای ارتش برجسته میکند و اعلام میدارد پنتاگون «با هماهنگی وزارت امنیت داخلی، بستن مرزها، مقابله با اشکال مختلف تهاجم و اخراج مهاجران غیرقانونی را در اولویت اقدامات خود قرار خواهد داد». در جمعبندی این رویکرد، سند تأکید میکند: «اولویت نخست ارتش ایالات متحده، دفاع از سرزمین مادری آمریکاست.»
این سند همچنین چندین بار به پروژه «گنبد طلایی» اشاره میکند و آن را در چارچوب اولویتهای دفاع از سرزمین مادری توضیح میدهد؛ هرچند درباره این طرح بلندپروازانه دفاع موشکی که ترامپ بیش از یک سال پیش معرفی کرد، پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است. این سند که مکمل «راهبرد امنیت ملی» است، تأکید میکند وزارت دفاع دیگر «درگیر مداخلهجویی، جنگهای بیپایان، تغییر رژیم و ملتسازی» نخواهد شد. این در حالی است که تنها چند هفته از حمله آمریکا به ونزوئلا و بازداشت رئیسجمهور آن میگذرد و در همان ماهی منتشر شده که ترامپ تهدید به استفاده از نیروی نظامی علیه مناطقی از گرینلند کرده است.
دکترین مونرو در لباس ترامپ
این سند همچنین تمرکز پررنگی بر هدف دونالد ترامپ برای بازسازی و تثبیت برتری نظامی ایالات متحده در نیمکره غربی دارد. در همین چارچوب، متن سند بهروشنی بازتابدهنده «متمم ترامپ» بر دکترین مونرو است؛ مفهومی که رئیسجمهور آمریکا برای توجیه سیاستها و اقدامات اخیر دولت خود در آمریکای لاتین و نیز تلاش برای تصاحب گرینلند به آن استناد کرده است. در این سند آمده است: «ما بهصورت فعال و بیباکانه از منافع آمریکا در سراسر نیمکره غربی دفاع خواهیم کرد. دسترسی نظامی و تجاری ایالات متحده به مناطق راهبردی ــ بهویژه کانال پاناما، خلیج آمریکا و گرینلند ــ تضمین خواهد شد. ما گزینههای نظامی معتبر لازم را برای استفاده رئیسجمهور ترامپ علیه نارکوتروریستها، در هر نقطهای که باشند، فراهم میکنیم و اطمینان خواهیم داد که دکترین مونرو در دوران ما به اجرا گذاشته شود.»
در عین حال، بخشهای قابلتوجهی از راهبرد جدید دفاع ملی به چین اختصاص یافته است؛ هرچند در مقایسه با نسخههای پیشین، تهدید ناشی از پکن بهطور محسوسی کمرنگتر ترسیم میشود. این سند تصریح میکند که هدف پنتاگون در منطقه هند–اقیانوس آرام، مهار چین از مسیر «قدرت، نه تقابل» است. با وجود اشاره به نگرانیها درباره «انباشت نظامی تاریخی» چین، تأکید میشود که تمرکز اصلی وزارت دفاع آمریکا بر «حمایت از ثبات راهبردی با پکن، همراه با مدیریت تنشها، جلوگیری از برخورد و کاهش سطح درگیری» خواهد بود.
نکتهای که توجه بسیاری را جلب میکند، غیبت کامل نام تایوان در این سند است. این در حالی است که آخرین نسخه راهبرد دفاع ملی منتشرشده در سال ۲۰۲۲ و در دوران دولت بایدن، بارها به تایوان اشاره کرده و چین را به دلیل «افزایش لحن تحریکآمیز و اقدامات قهری» علیه این جزیره بهشدت مورد انتقاد قرار داده بود.
راهبرد جدید همچنین به تهدیدهای ناشی از کشورهایی چون روسیه، ایران و کره شمالی میپردازد، اما هر سه را چالشهایی نسبتاً قابل مدیریت معرفی میکند که مسئولیت اصلی مهار آنها باید عمدتاً بر دوش متحدان منطقهای ایالات متحده قرار گیرد. در همین راستا، مفهوم «تقسیم بار مسئولیت» با متحدان بارها در سراسر سند تکرار میشود. در متن آمده است: «در اروپا و دیگر صحنهها، متحدان رهبری مقابله با تهدیدهایی را بر عهده خواهند گرفت که برای ما شدت کمتری دارند، اما برای آنها جدیترند.»
انتشار این سند در شرایطی صورت گرفته است که متحدان کلیدی آمریکا بهطور فزایندهای نارضایتی و بیحوصلگی خود را نسبت به ترامپ ابراز میکنند؛ رئیسجمهوری که در روزهای اخیر، درگیر مهار بحرانهایی بوده که خود، چه در داخل و چه در خارج، ایجاد کرده است. از همین رو، بهاحتمال زیاد این راهبرد در پایتختهای خارجی بهعنوان نشانهای دیگر از این برداشت تلقی خواهد شد که ایالات متحده دیگر شریک قابلاعتماد و باثباتی به شمار نمیرود.
